Η έλλειψη βιταμίνης B12 μπορεί να ξεκινήσει ύπουλα και να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους. Ιδιαίτερα επικίνδυνες είναι οι επιπτώσεις της στο νευρικό σύστημα, όμως αν η έλλειψη διαγνωστεί έγκαιρα, τα νεύρα μπορούν να προστατευτούν αποτελεσματικά. Αν η ανεπάρκεια δεν εντοπιστεί και δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, υπάρχει κίνδυνος για μόνιμες βλάβες.
Η βιταμίνη B12 – γνωστή και ως κοβαλαμίνη – είναι απαραίτητη για τον οργανισμό μας. Παίζει κεντρικό ρόλο στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, προάγει την ανάπτυξη και τη διαίρεση των κυττάρων και είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Συνήθως, η έλλειψη βιταμίνης B12 είναι σπάνια στον γενικό πληθυσμό, καθώς οι ανάγκες καλύπτονται μέσω της διατροφής. Ωστόσο, για τους ηλικιωμένους τα δεδομένα αλλάζουν: μελέτες δείχνουν ότι περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους άνω των 65 ετών δεν λαμβάνει επαρκή ποσότητα βιταμίνης B12.
Αναγνωρίστε τα τυπικά συμπτώματα – Τι πρέπει να προσέξετε
Τα συμπτώματα αναπτύσσονται συνήθως σταδιακά, είναι συχνά μη ειδικά στην αρχή και εξελίσσονται σε διάστημα μηνών ή ετών.
Νευρολογικά προειδοποιητικά σημάδια (Νευρικό Σύστημα)
-
Μυρμήγκιασμα, μούδιασμα ή αίσθηση “βελονιάσματος” στα χέρια, τα μπράτσα, τα πόδια και τα πέλματα.
-
Καυστική γλώσσα (Γλωσσίτιδα Hunter).
-
Αστάθεια στη βάδιση, αυξημένος κίνδυνος πτώσεων.
-
Μυϊκή αδυναμία, που μπορεί να φτάσει μέχρι και την παράλυση.
-
Ζάλη και διαταραχές ισορροπίας.
-
Διαταραχές συγκέντρωσης και μνήμης.
-
Καταθλιπτική διάθεση, έλλειψη κινήτρου.
Συμπτώματα λόγω μειωμένης αιμοποίησης
-
Χρόνια κόπωση και εξάντληση.
-
Ωχρότητα δέρματος.
-
Ταχυπαλμία ή δύσπνοια κατά την κόπωση.
-
Μειωμένη απόδοση και αίσθημα αδυναμίας.
Περίπου το ένα τέταρτο των πασχόντων εμφανίζει σαφή σημάδια πολυνευροπάθειας (βλάβη στα περιφερικά νεύρα). Σε σοβαρές περιπτώσεις, η έλλειψη χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε άνοια, αποτελώντας μία από τις πιο συχνές θεραπεύσιμες αιτίες γνωστικής εξασθένησης.
Η έλλειψη βιταμίνης B12 μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες:
-
Διαταραχές απορρόφησης (Δυσαπορρόφηση): Μπορεί να προκληθούν από φλεγμονή του γαστρικού βλεννογόνου (ατροφική γαστρίτιδα), νόσο του Crohn, επεμβάσεις στο γαστρεντερικό σύστημα ή έλλειψη του ενδογενούς παράγοντα (intrinsic factor), που είναι απαραίτητος για την απορρόφησή της.
-
Φάρμακα: Η μακροχρόνια λήψη μετφορμίνης (για τον διαβήτη) ή αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPI, π.χ. ομεπραζόλη, παντοπραζόλη για τις καούρες) μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο.
-
Κακή διατροφή: Οι άνθρωποι που ακολουθούν vegan διατροφή χωρίς λήψη συμπληρωμάτων κινδυνεύουν ιδιαίτερα, καθώς η βιταμίνη βρίσκεται σχεδόν αποκλειστικά σε ζωικά τρόφιμα. Αυξημένο κίνδυνο έχουν και οι χορτοφάγοι (vegetarians).
-
Ηλικία: Με το πέρασμα του χρόνου, η ικανότητα του σώματος να απορροφά τη B12 από την τροφή μειώνεται.
-
Εγκυμοσύνη και Θηλασμός: Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων οι ανάγκες του οργανισμού είναι αυξημένες.
Διάγνωση και Θεραπεία
Πώς διαπιστώνεται η έλλειψη:
-
Εξέταση αίματος: Επίπεδα ολικής βιταμίνης B12 (<200 ng/l υποδηλώνουν έλλειψη).
-
Ολο-τρανσκοβαλαμίνη (Holo-TC): Θεωρείται πιο αξιόπιστος πρώιμος δείκτης για την ενεργή, διαθέσιμη βιταμίνη.
-
Μεθυλμαλονικό οξύ (MMA) και Ομοκυστεΐνη: Αυξάνονται σε περίπτωση έλλειψης B12 και λειτουργούν ως πρόσθετες παράμετροι.
Προστασία των νεύρων – Η σωστή αντιμετώπιση:
-
Συμπληρώματα (δισκία, σταγόνες): Για ήπιες έως μέτριες ελλείψεις.
-
Ενέσεις: Σε περιπτώσεις σοβαρής έλλειψης ή διαταραχής της απορρόφησης.
-
Προσαρμογή διατροφής: Κατανάλωση κρέατος, ψαριού, αυγών και γαλακτοκομικών. Στη vegan διατροφή, η λήψη συμπληρωμάτων είναι απαραίτητη.
